آب

منابع آب جهان

وقتی کسی از فضا به زمین نگاه می کند، آن را به صورت یک سیاره آبی پر از آب می بیند. حجم کل آب این سیاره حدود 1360 میلیون کیلومتر مکعب تخمین زده شده است. این حجم به دلیل چرخه آب دائما بین منابع مختلف در حال حرکت است.

منابع اصلی آب روی زمین

• آب های زیرزمینی (چاه، چشمه و قنات)
• آبهای جوی (باران و برف)
• آب های سطحی (رودخانه، دریاچه، دریا و اقیانوس)
• علاوه بر این، بخشی از آب این سیاره به صورت بخار در جو و برخی به صورت جامد در یخچال های طبیعی وجود دارد.

مقدار تقریبی آب ذخیره شده در این چشمه ها به شرح زیر است:

اقیانوس ها: حدود 1320 میلیون کیلومتر مکعب (97.2%)

یخچال طبیعی: حدود 25 میلیون کیلومتر مکعب (1.8٪)

آبخوان: 13 میلیون کیلومتر مکعب (0.9%)

آب شیرین دریاها، دریاچه ها و رودخانه ها: 250000 کیلومتر مکعب (0.02%)

بخار آب موجود در جو حدود 13000 کیلومتر مکعب (0.10%) است.

میانگین مصرف جهانی آب

میانگین جهانی توزیع مصرف آب به تفکیک بخش در سال 2003 به شرح زیر است:

کشاورزی: تقریبا 69%

صنعت: تقریبا 23%

مصرف خانگی: حدود 8%

کشاورزی از آب زیادی برای آبیاری محصولات استفاده می کند. از سال 1960، میانگین جهانی آب برداشت شده از منابع برای آبیاری زمین 60 درصد افزایش یافته است، در حالی که بین 20 تا 30 درصد از این مقدار تبخیر یا خارج می شود و هدر می رود. میزان آب مصرفی در هر هکتار در کشورهای در حال توسعه به دلیل نبود ابزار مناسب دو برابر کشورهای توسعه یافته است در حالی که میزان محصولات کشاورزی آنها یک سوم است. همچنین در اکثر مناطق خشک و نیمه خشک به دلیل کمبود نزولات جوی، 90 درصد آب مورد نیاز آبیاری کشور از آب شیرین تامین می شود، در حالی که در کشورهای توسعه یافته به 40 درصد می رسد.

توزیع مصرف آب برای مصارف خانگی نیز بین مناطق مختلف متفاوت است. بر اساس آمار منتشر شده توسط برنامه توسعه سازمان ملل در سال 2006، متوسط مصرف آب در آمریکا حدود 575 لیتر و در اروپا بین 200 تا 300 لیتر برای هر نفر در روز است، در حالی که در موزامبیک این رقم حدود 10 لیتر است.

اهمیت آب سالم در زندگی

بسیاری از مشکلات بهداشتی در کشورهای در حال توسعه کمبود آب آشامیدنی سالم است. از آنجایی که محور توسعه پایدار انسان سالم است و سلامت انسان در گرو استفاده از آب آشامیدنی خوب است، بدون تامین آب سالم جایی برای سلامت و رفاه مثبت جامعه وجود ندارد. آب هم از نظر بهداشتی و هم از نظر اقتصادی مهم است. از نظر اقتصادی موتور محرکه صنعت و رونق کشاورزی است. از نظر بهداشتی، آب با کیفیت بالا سلامت انسان را تضمین می کند. آب با شکل بیرونی و محتوایش یک دنیای زنده متفاوت است.

اگر چه آب از ما پنهان است، اما تأثیرات زیادی بر زندگی موجودات زنده به ویژه انسان دارد. آب آشامیدنی علاوه بر تامین مایع مورد نیاز بدن به معنای مطلق، حاوی H2O، مواد معدنی و عناصر ضروری برای موجودات زنده و انسان است. نبود برخی از آنها در آب باعث ایجاد اختلال در موجود زنده و بروز بیماری های خاصی می شود.

کمبود ید و فلوئور و ارتباط آنها با گواتر اندمیک و پوسیدگی دندان بیانگر این اهمیت است. علاوه بر مواد شیمیایی، موجودات میکروسکوپی مختلفی نیز در آب یافت می شود که برخی از آنها بیماری زا هستند و باعث بیماری های عفونی خطرناک می شوند. بهبود آب با کاهش بیماری های عفونی ارتباط مستقیم دارد. به عنوان مثال، پس از تهیه آب آشامیدنی، میزان مرگ و میر ناشی از وبا 1.74 درصد، میزان مرگ و میر ناشی از تب حصبه 63.3 درصد، میزان مرگ و میر ناشی از اسهال خونی 23.1 درصد و میزان مرگ و میر ناشی از بیماری های اسهالی 42.7 درصد کاهش یافت. بنابراین برنامه ریزی و هزینه برای تامین آب سالم سرمایه گذاری مهمی برای آینده خواهد بود. تامین آب آشامیدنی سالم برای جامعه یکی از موثرترین و پایدارترین فناوری‌ها برای بهبود سلامت جامعه است.

کاربردهای آب

- آب منجمد شده را می توان در سردخانه ها و در تهیه آب سرد استفاده کرد.

- از بخار آب می توان برای تامین انرژی موتورهای بخار استفاده کرد.

- استفاده از بخار در موتورهای بخار در قرن 18 منجر به صنعتی شدن کشورها شد.

- از حرکت آب می توان برای توربین ها برای تولید برق و چرخ های آسیا استفاده کرد.

-حلالیت در آب کاربردهای زیادی دارد.

می توان کاربردهای آب در گیاهان، حیوانات و انسان ها را با دقت بیشتری مشاهده کرد.

الف- گیاهان:

همه گیاهان به آب نیاز دارند.

- اگر آب نباشد هر گیاهی پس از مدتی خشک می شود و می میرد.

گیاهانی که در بیابان رشد می کنند نیز به آب نیاز دارند.

- گیاهان زیادی در دریاها و رودخانه ها زندگی می کنند. بدون آب، همه آن گیاهان در کوتاه ترین زمان می میرند.

ب- حیوانات:

همه حیوانات آب می نوشند.

هیچ حیوانی بدون آب نمی تواند زندگی کند.

درصد زیادی از بدن یک حیوان از آب تشکیل شده است.

- زندگی بسیاری از حیوانات بیشتر به آب بستگی دارد. مانند قورباغه ها، لاک پشت ها و حتی حیواناتی مانند سمور، اسب آبی یا کرگدن.

- بسیاری از حیوانات در آب زندگی می کنند و اگر آب نباشد همه این حیوانات می میرند.

- آب شور دریاها و اقیانوس ها زیستگاه بسیاری از آبزیان است.

نیاز آبی انسان بسیار بیشتر و جامع تر از نیاز آبی گیاهان و حیوانات است. نیاز انسان به آب برای خوردن، شستن، صنعت، کشاورزی و غیره آشکار است.

ج- انسان ها

• نوشیدن

انسان برای زنده ماندن نوشیدن به آب نیاز دارد.

- اگر انسان یک هفته آب ننوشد می میرد.

- آبی که مردم می نوشند باید پاک و زلال باشد یعنی بی بو و زلال و بی مزه باشد.

- آبی که مردم می نوشند باید استریل باشد.

- آبی که انسان می نوشد باید دمای مناسبی داشته باشد.

آب دریا به دلیل شوری قابل استفاده برای انسان نیست.

- به همین دلیل آبی که مردم باید استفاده کنند را تصفیه می کنند. روش های مختلفی برای تصفیه آب وجود دارد.

- انسان ها حتی از آب برای پخت و پز استفاده می کنند.

- غذا با آب بهتر و راحت تر پخته می شود.

- آبی که برای پخت و پز استفاده می شود باید تصفیه شود.

- آبی که انسان می تواند از آن استفاده کند، آب شیرین نامیده می شود. یعنی آب پاک و زلال.

- بیشتر آب های روی زمین دریاها و اقیانوس های شور هستند و انسان نمی تواند آنها را بخورد یا از آنها برای کشاورزی استفاده کند.

- آب شور را هم می توان تمیز کرد اما هزینه آن بسیار بالاست.

- بیشتر آب شیرین در رودخانه ها، چشمه ها یا آب های زیرزمینی یافت می شود.

- آب های زیرزمینی سالم هستند زیرا از لایه های مختلف زمین عبور می کنند و به هر طریقی پاک می شوند.

- از آب زیرزمینی می توان با حفر چاه یا ساخت قنات استفاده کرد.

• شستشو

- مردم از آب برای شستن خود، لباس ها و سایر چیزها استفاده می کنند.

- از آنجایی که آب حلال خوبی است، می توان از آن برای پاکسازی بدن از چرک و میکروب استفاده کرد.

- آبی که برای شستشوی بدن و غذا استفاده می شود باید تصفیه شده باشد.